Böbrek taşı (nefrolitiyazis), idrardaki minerallerin ve tuzların böbrek içinde kristalleşerek sert yapılar oluşturmasıdır. Böbrek taşları küçük bir kum tanesi kadar olabileceği gibi, tüm böbrek toplayıcı sistemi dolduracak (geyik boynuzu taşı) kadar da büyük olabilir.
Böbrek taşı hastalığı Türkiye'de oldukça yaygındır ve her 10 kişiden yaklaşık 1'ini etkiler. İklim, beslenme alışkanlıkları ve genetik yatkınlık önemli risk faktörleridir. Prof. Dr. Abdullah Demirtaş, böbrek taşı tedavisinde minimal invaziv yöntemlerle hastalarına ağrısız ve hızlı çözümler sunmaktadır.
Böbrek Taşı Belirtileri
Şiddetli böğür ve bel ağrısı (renal kolik): Dalgalar halinde gelen, çok şiddetli ağrı
Kasık ve karına yayılan ağrı: Taş üreter boyunca ilerledikçe ağrı aşağıya yayılır
İdrarda kan (hematüri): İdrar pembe, kırmızı veya kahverengi görünebilir
Bulantı ve kusma: Şiddetli ağrıya eşlik edebilir
Sık idrara çıkma ve aciliyet: Taş mesaneye yaklaştığında görülür
İdrar yaparken ağrı ve yanma: Taş idrar yollarını tahriş ettiğinde oluşur
Ateş ve titreme: Enfeksiyon varlığında acil müdahale gerektirir
Acil Durum: Böbrek taşı ağrısıyla birlikte yüksek ateş, titreme ve bulanık idrar varsa bu enfeksiyon belirtisidir ve vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.
Böbrek Taşı Türleri
Kalsiyum oksalat taşları: En sık görülen tip (%70-80)
Ürik asit taşları: Gut hastalığı ve yüksek proteinli diyetle ilişkili
Strüvit taşları: İdrar yolu enfeksiyonlarına bağlı, hızlı büyüyen taşlar
Sistin taşları: Genetik bir bozukluk nedeniyle oluşan nadir taşlar
Böbrek Taşı Risk Faktörleri
Yetersiz sıvı alımı (günde 2 litreden az)
Yüksek tuzlu ve proteinli beslenme
Aile öyküsü (genetik yatkınlık)
Sıcak iklimde yaşamak
Obezite ve hareketsiz yaşam
Kronik idrar yolu enfeksiyonları
Bazı metabolik hastalıklar (hiperparatiroidizm, gut)
Böbrek Taşı Tanı Yöntemleri
BT (Bilgisayarlı Tomografi): Altın standart tanı yöntemi, taşın boyutu ve yerini hassas olarak gösterir
Ultrasonografi: Radyasyonsuz ilk basamak görüntüleme yöntemi
Direkt Üriner Sistem Grafisi (DÜSG): Radyoopak taşların tespitinde kullanılır
İdrar tahlili: Enfeksiyon, kan ve kristal araştırması
Kan tahlilleri: Böbrek fonksiyonları ve metabolik değerlendirme
Taş analizi: Düşürülen veya ameliyatla çıkarılan taşın kimyasal analizi
Prof. Dr. Abdullah Demirtaş'ın en sık uyguladığı böbrek taşı tedavi yöntemidir. Esnek üreteroskop adı verilen ince ve bükülebilir bir cihazla idrar yolundan girilerek böbrekteki taşlara ulaşılır ve Holmium lazer ile taşlar kırılır.
Narkozsuz uygulanabilir: Lokal anestezi veya sedasyon yeterlidir
Radyasyonsuz: Flororoskopi (röntgen) kullanılmaz
Kesi yapılmaz: Doğal kanal (idrar yolu) kullanılır
Aynı gün taburculuk: Hasta aynı gün veya ertesi gün eve gider
2 cm'ye kadar taşlarda etkili: Küçük ve orta boy taşlarda birinci tercih
2. ESWL (Vücut Dışı Şok Dalga ile Taş Kırma)
Vücut dışından odaklanan şok dalgaları ile taşların parçalanmasıdır. 1 cm'den küçük böbrek taşlarında uygulanabilir. Kesi gerektirmez ancak taş temizlenme oranı RIRS'a göre daha düşüktür.
3. PNL (Perkütan Nefrolitotomi)
Büyük böbrek taşlarında (2 cm üzeri) veya geyik boynuzu taşlarında tercih edilen yöntemdir. Böbrek üzerinden 1 cm'lik bir cilt kesisi ile böbreğe girilerek büyük taşlar parçalanır ve temizlenir.
4. Medikal Tedavi
Küçük taşlarda (5 mm altı) ekspulsif tedavi (taş düşürücü ilaç tedavisi) uygulanabilir. Bol sıvı alımı ve alfa-bloker ilaçlarla taşın kendiliğinden düşürülmesi hedeflenir.
Böbrek Taşından Korunma
Günde en az 2.5-3 litre su için
Tuz tüketimini azaltın (günde 5 gramın altında)
Aşırı hayvansal protein tüketiminden kaçının
Oksalattan zengin besinleri (ıspanak, çay, çikolata) dikkatli tüketin
Kalsiyum alımını kısıtlamayın, dengeli tüketin
Düzenli egzersiz yapın
Limon suyu tüketimi faydalı olabilir (sitrat içeriği)
Sık Sorulan Sorular
En belirgin belirti şiddetli böğür ve bel ağrısıdır (renal kolik). Dalgalar halinde gelen bu ağrı kasık bölgesine ve karına yayılabilir. İdrarda kan, bulantı-kusma, sık idrara çıkma ve idrar yaparken ağrı diğer önemli belirtilerdir. Ateş ve titreme varsa enfeksiyon düşünülmeli ve acil müdahale yapılmalıdır.
Esnek üreteroskopi (RIRS) ile yapılan böbrek taşı tedavisi neredeyse ağrısızdır. İşlem lokal anestezi veya hafif sedasyon altında yapılabilir, genel anestezi (narkoz) genellikle gerekmez. Hasta aynı gün veya ertesi gün taburcu olur ve 2-3 gün içinde günlük aktivitelerine dönebilir.
RIRS (Retrograd İntrarenal Surgery - Esnek Üreteroskopi), ince ve bükülebilir bir endoskop ile idrar yolundan girilerek böbrekteki taşlara ulaşılması ve Holmium lazer ile kırılması işlemidir. Kesi yapılmaz, narkozsuz uygulanabilir ve radyasyon kullanılmaz. Hasta aynı gün taburcu olabilir.
Böbrek taşı tedavi edilmezse veya önlem alınmazsa tekrarlama riski yüksektir (%50'ye varan oranda). Bol su içmek, tuz ve aşırı protein tüketimini azaltmak, düzenli egzersiz yapmak ve metabolik değerlendirme sonuçlarına göre koruyucu tedavi uygulamak tekrarlama riskini önemli ölçüde düşürür.
Böbrek Taşı Tedavisi İçin Randevu Alın
Böbrek taşı şikayetiniz varsa narkozsuz ve ağrısız tedavi için hemen randevu alın.
